Summary

Biologie Nectar 6VWO Examenstof

18.737 Words / ~38 pages
<
>
swopdoc logo
Download
a) trade for free
b) buy for 8.09 $
Document category

Summary
Biology

University, School

Alkwin, Uithoorn

Grade, Teacher, Year

NVT, Zonneveld, 2018

Author / Copyright
Text by Jürg D. ©
Format: PDF
Size: 0.18 Mb
Without copy protection
Rating [details]

Rating 3.0 of 5.0 (1)
Networking:
0/0|0[0.0]|1/3







More documents
Nectar, Biologie, Hoofdstuk 4 en 5 voor Havo 4 en 5 Hoofdstuk 4 §4.1 Gezonde voeding? Voeding heeft 3 functies: brandstof, bouwstof, beschermende stof Voedingsstoffen zijn: suikers (koolhydraten), een organische stof: enkelvoudige suikers (bijv. glucosen en fructose), ook wel monosachariden, deze zijn oplosbaar 0 0 0 0 0 0 tweevoudige suikers (bijv. maltose, sacharose(riets­uik­er)), ook wel disachariden, zijn redelijk oplosbaar 00 00 00 00 meervoudige suikers (bijv. zetmeel), ook wel polysachariden, zijn totaal niet…

- Kou werkt conserverend en zo zijn compleet bevroren organismen gevonden.

- De zure en zuurstofarme omstandigheden in veenmoerassen remmen de afbraak van dode lichamen, waardoor veenlijken worden gevormd.

- In barnsteen, gestolde hars, zijn vooral fossiele insecten bewaard gebleven.

Wetenschappers gebruiken fossiele soorten die een grote geografische verspreiding hebben en slechts beperkte tijd hebben bestaan, als gidsfossielen. Door fossielen uit aardlagen te vergelijken met gidsfossielen, is snel een indruk te krijgen over de relatieve leeftijd van aardlagen.

Met isotopenonderzoek kunnen onderzoekers de absolute leeftijd van een rotslaag of fossiel bepalen. Isotopen van een scheikundig element verschillen in atoommassa, maar hebben dezelfde chemische eigenschappen. De tijd waarin de helft van een hoeveelheid isotoop is vervallen, heet de halveringstijd. Een onderzoeker kan uit de verdwenen hoeveelheid element bij een fossiel berekenen hoe lang geleden het fossiel is gestorven.

Linnaeus deelt organismen in op basis van lichaamsbouw. Homologe structuren in organismen hebben hetzelfde bouwplan, maar vervullen een andere functie. Homologe delen bevinden zich op dezelfde plek, zijn opgebouwd uit dezelfde elementen en zijn aangepast aan hun functie. Missing links, fossiele overgangsnormen, helpen de verwantschap te verduidelijken. Door een veranderende omgeving kunnen organ hun functie verliezen.

Analoge structuren hebben eenzelfde functie, maar een verschillend bouwplan. Dan is er sprake van e.....[read full text]

Download Biologie Nectar 6VWO Examenstof
Click on download to get complete and readable text
• This is a free of charge document sharing network
Upload a document and get this one for free
• No registration necessary, gratis
This page(s) are not visible in the preview.
Please click on download.
Download Biologie Nectar 6VWO Examenstof
Click on download to get complete and readable text
• This is a free of charge document sharing network
Upload a document and get this one for free
• No registration necessary, gratis

Volgens onderzoekers ontwikkelen cellen tot weefsels, organen en eenvoudige organismen. Cellen specialiseren en krijgen hun eigen functie.

Het menselijk genoom project heeft de genen van de mens in kaart gebracht. De genetische verwantschap tussen twee willekeurige mensen uit Europa of Azië is 99,9%. Mensen uit Afrika verschillen onderling meer tussen elkaar, doordat Afrikanen van bepaalde genen allelen hebben die andere mensen niet hebben. Hieruit is af te leiden dat ze eerder in de stamboom van de mens voorkomen dan Europeanen of Aziaten.

Ook is het genoom van andere organismen in kaart gebracht.

Linnaeus plaatste de organismen bijeen in steeds grotere groepen: organismen, soorten, geslachten, families, orden, klassen, rijken. Elk van deze groepen is een taxon. Het uitgangspunt in de cladistiek is de clade. Een clade bestaat uit een groep organismen met een gemeenschappelijk uniek homoloog kenmerk inclusief de gemeenschappelijke voorouder. Zo'n stamboom is een cladogram. Een cladogram wordt gemaakt op basis van DNA-volgorde.

Bij co-evolutie evolueren twee soorten zo dat ze elkaar beter kunne helpen.


Hoofdstuk 9 BLOEDSOMLOOP


Trainen van de hartspier is mogelijk door het hart regelmatig sneller en harder te laten werken. Elke spier neemt toe in dikte en kracht door hem regelmatig harder te laten werken.

Een menselijk hart bestaat uit een linker en een rechter helft met elke helft een kamer en een boezem. De eerste toon van een hartslag is het sluiten van de hartkleppen, de tweede toon het sluiten van de slagaderkleppen. Een hartslag bestaat uit drie fasen die samen de hartcyclus vormen: het vullen van de kamers, het leegpersen van de kamers en een korte pauze. Aan het begin van de vulfase zijn de kamers en de boezems ontspannen: diastole.

De boezems trekken samen: de boezemsystole en bloed stroom de kamers in. Daarna volgt de kamersystole. De druk op het bloed sluit de hartkleppen, opent de slagaderkleppen en laat het bloed n.....

Download Biologie Nectar 6VWO Examenstof
Click on download to get complete and readable text
• This is a free of charge document sharing network
Upload a document and get this one for free
• No registration necessary, gratis
This page(s) are not visible in the preview.
Please click on download.
Download Biologie Nectar 6VWO Examenstof
Click on download to get complete and readable text
• This is a free of charge document sharing network
Upload a document and get this one for free
• No registration necessary, gratis

By elke systole van het hart persen beide kamers bloed de slagaders in. Deze pompdruk veroorzaakt een systolische druk of bovendruk in de slagaders. De elasticiteit van de slagaders dempt de drukverhoging enigszins en verhoogt de druk na het sluiten van de slagaderkleppen. Tijdens de diastole ontspannen de kamers en ontstaat er de diastolische druk of onderdruk. In de loop van de jaren ontstaat atherosclerose, een vernauwing en verstijving van bloedvaten.

Cholesterol is nodig voor het stabiliseren van celmembramen en als grondstof voor het maken van onder andere geslachtshormonen, maar het kan ook leiden tot atherosclerose.

Bij het meten van de bloeddruk legt een arts een manchet rond de bovenarm. Het bloedvat is dichtgedrukt en er stroomt geen bloed. De arts verlaagt de druk en hoort bij iedere hartpomp bloed stromen. Dit is de bovendruk. Op een gegeven moment neemt de druk verder af en hoort hij geen pomp meer. Dit is de onderdruk. De bovenarm is een geschikte plek omdat het op de hoogte van het hart zit en dus dezelfde bloeddruk daar heeft.


Op een hartfilmpje staat de elektrische activiteit in de boezems en de kamers. De sinusknoop vuurt elektrische activiteit in de wand van de rechterboezem. Zenuwen verhogen of verlagen het tempo. Spiervezels trekken samen, waardoor beide boezems samentrekken. De elektrische stroom bereikt een tweede gebied: de AV-knoop. Hier treedt vertraging op, waardoor de kamers later samentrekken.

Via de Bundel van His verspreiden signalen zich in de Purkinjevezels, wat kamersystole veroorzaakt waardoor bloed de slagaders in komt.

De P-top in het ecg is het samentrekken van de boezems, het QRS-complex het samentrekken van de kamers en de T-top het ontspannen van de kamervezels. Alle toppen en dalen zijn een optelsom van verschillende elektrische activiteiten. Het lezen van een ecg is daarom niet eenvoudig en is een ecg niet altijd genoeg voor onderzoek.

Zenuwstelsel en hormonen beïnvloeden het ritme waarmee de sinusknoop, ook wel de natuurlijke pacemaker, signaal afgeeft. Het hartminuutvolume is de hoeveelheid bloed die het hart per minuut rond pompt. Het slagvolume is de hoeveelheid bloed per hartslag. Bij grotere inspanning neemt de hoeveelheid bloed in de kamers toe.

Bij inspanning verandert niet alleen het hartminuutvolume, maar ook de verdeling van het bloed over .....

Download Biologie Nectar 6VWO Examenstof
Click on download to get complete and readable text
• This is a free of charge document sharing network
Upload a document and get this one for free
• No registration necessary, gratis
This page(s) are not visible in the preview.
Please click on download.
Download Biologie Nectar 6VWO Examenstof
Click on download to get complete and readable text
• This is a free of charge document sharing network
Upload a document and get this one for free
• No registration necessary, gratis

Dit alles heet het Bohr-effect. Spiercellen kunnen een deel van de O2 opslaan in het eiwit myoglobine, dat O2 sterker bindt dan hemoglobine en wordt afgegeven bij erg lage pO2.

Rode bloedcellen zijn ook voor CO2-transport belangrijk. 5% lost op in het bloedplasma, 25% bindt aan hemoglobine, de overige 70% met H2O tot H2CO3, dat splitst in HCO3- en H+, die dan weer binden tot HbH. HCO3- verlaat de rode bloedcellen en Cl- neemt de plaats over.

De pH-waarde van bloed is 7,40 en in aderlijk bloed 7,36. Hemoglobine en andere eiwitten zijn bufferende stoffen en werken als pH-buffer. De minimale daling van de pH zorgt voor een snellere ademhaling, waardoor de CO2-afvoer versneld wordt.


Bloedvaten zijn buizen die opgebouwd zijn uit levende cellen. De wanden van slagaders en aders bestaan uit, dekweefsel, het basaalmembraan, elastisch bindweefsel, glad spierweefsel en bindweefsel. Dekweefselcellen in de grote bloedvaten zijn glad en sluiten goed tegen elkaar aan. In de haarvaten vindt uitwisseling van stoffen plaats. Slagaders hebben een sterke en elastische wand tegen hoge bloeddruk.

Kleine slagaders kunnen bij beschadigingen alsnog barsten. Aders hebben een slappe wand. Trekt een skeletspier samen dan bevordert dit de bloedstroom in de aders van die spier.

Wanneer je ouder wordt, ontstaan er steeds meer vetachtige stoffen in de bloedvaten: atherosclerose. Dit veroorzaakt een hoge bloeddruk en verstopt de bloedvaten.

Bloedplaatjes helpen bij de reparatie van beschadigingen, door aan de beschadigde collageenvezels van het basaal membraan rond het dekweefsel te hechten, waardoor bloedverlies voorkomen wordt en er minder bloed wegstroomt. In het bloed vinden omzettingen plaats die leiden tot bloedstolling. De plaatjesfactor en tromboplastine, die vrijkomen bij beschadiging van bloedplaatjes, werken als enzym en activeren nieuwe moleculen: een cascade aan reacties.

Uit protrombine ontstaat trombine, dat zet het oplosbare fibrinogeen om tot onoplosbare fibrinedraden, die als een net bloedplaatjes en rode bloedcellen opvangen, zodat de eigenlijke bloedstolling plaatsvindt. De draden laten los en laten soms een litteken achter, waardoor de plek minder elastisch wordt .....

Download Biologie Nectar 6VWO Examenstof
Click on download to get complete and readable text
• This is a free of charge document sharing network
Upload a document and get this one for free
• No registration necessary, gratis
This page(s) are not visible in the preview.
Please click on download.
Download Biologie Nectar 6VWO Examenstof
Click on download to get complete and readable text
• This is a free of charge document sharing network
Upload a document and get this one for free
• No registration necessary, gratis

trager en raken vitale lichaamsfuncties verstoord. Kringspieren in slagadertjes vernauwen, zodat er minder bloed naar de huid gaat. Dat remt het warmteverlies af.

Wanneer iemand een infectie oploopt, begint hij te rillen van de kou. Aan het eind van de avond is de temperatuur zo’n 40 graden, omdat de hypothalamus de norm heeft aangepast. Na een nacht gaat de norm terug naar 37 graden. De slagadertjes gaan wijd open zodat er veel warmte verloren wordt. Een hogere lichaamstemperatuur stimuleert de productie en afgifte van afweerstoffen, waardoor je van infecties geneest.

De norm wordt aangepast door middel van een cytokine door witte bloedcellen geproduceerd.

Het regelcentrum in de hypothalamus zorgt ervoor dat de samenstelling van bloed en weefselvloeistof, je interne milieu, gelijk blijft. Zonder maatregelen van het regelcentrum kunnen waarden na het sporten gevaarlijk dalen. Regelcentra in de hersenen nemen samen met het hormoonstelsel, de passende maatregelen. Het vermogen om het interne milieu voor de cellen redelijk constant te houden, heet homeostase.

Bij homeostase gaat het er om een bepaalde waarde stabiel te houden rond een norm.


Je ademhaling en hartslagfrequentie passen zich bij de grotere inspanning aan. Je ademfrequentie neemt toe en ook je ademvolume stijgt tot zo’n 5 liter liter per in- en uitademing. Dat maximale ademvolume, de vitale longcapaciteit, bepaalt hoeveel O2 zijn longen kunnen leveren aan het bloed.

Bij ademen gaat lucht via de neus en mond via de keelholte naar de luchtpijp, de twee hoofdbronchiën vertakken tot bronchiolen. Kraakbeenringen voorkomen dichtklappen. Kleine bronchiolen zijn omgeven door een spierlaag. De ingeademde lucht komt in de alveoli (longblaasjes).

Via diffusie gaat O2 vanuit de longlist naar het bloed en gaat CO2 vice versa. De factoren die de snelheid van de diffusie beïnvloeden staan beschreven in de wet van Fick. Het ademhalings- en bloedvatenstelsel maken een hoge diffusiesnelheid mogelijk. In- en uitademen ververst de lucht in de longblaasjes. Het concentratieverschil blijft hoog. De hogere temperatuur laat de diffusiecoëfficient stijgen. Oo.....

Download Biologie Nectar 6VWO Examenstof
Click on download to get complete and readable text
• This is a free of charge document sharing network
Upload a document and get this one for free
• No registration necessary, gratis
This page(s) are not visible in the preview.
Please click on download.
Download Biologie Nectar 6VWO Examenstof
Click on download to get complete and readable text
• This is a free of charge document sharing network
Upload a document and get this one for free
• No registration necessary, gratis

Tussen het longvlies en het borstvlies ligt de interpleurale ruimte, gevuld met een zuurvrije laag vloeistof. Zolang er geen lucht tussen beide vliezen komt, houdt de onderdruk long- en borstvlies tegen elkaar.

Bij inademing trekken de middenrifspier, de buitenste tussenribspieren en de nekspieren samen. Hierdoor vergroten de borstkas en het longvolume. De druk in de interpleurale ruimte neemt af. De luchtdruk in de alveoli daalt tot onder de atmosferische druk. De longen vullen zich met extra lucht. De buitenste tussenribspieren en nekspieren spelen bij inspanning een belangrijke rol bij vergroting van de borstkas.

Bij uitademing ontspannen de middenrifspier, de buitenste tussenribspieren en de nekspieren. Door de zwaartekracht verkleinen de borstkas en het longvolume. De druk in de interpleurale ruimte neemt toe. De luchtdruk in de alveoli stijgt tot boven de atmosferische druk. De lucht stroomt uit de longen. Bij krachtige uitademing trekken de binnenste tussenribspieren en de buikspieren samen.

Hierdoor gaat het borstbeen met ribben omlaag en verkleint de borstkas. De buikspieren duwen de ingewanden tegen het middenrif omhoog. Ook dit verkleint de borstkas, lucht wordt met kracht uit de longen gestoten.

Lucht zet uit wanneer de druk afneemt. Tien meter stijgen betekent afname tot de helft. De lucht kan in de interpleurale ruimte komen. De onderdruk verdwijnt en er ontstaat een pneumothorax. Bij een te snelle stijging komt de grote hoeveelheid N2-gas in de weefsels, die de haarvaten sluiten: decompressieziekte.


Nieren betekenen veel voor je interne milieu. Bij dialyse gaan afvalstoffen, overtollige zouten, overtollig water en lichaamsvreemde stoffen het bloed uit. Een nier bestaat uit nierschors, niermerg en nierbekken.

De functionele eenheid van een nier is een nefron. In een nefron gaan afvalstoffen uit het bloed waarbij de urine ontstaat. Een nefron bestaat uit het kapsel van Bowman met erin de glomerulus, gevolgd door een nierbuisje en een verzamelbuisje. In de glomerulus vindt ultrafiltratie van het bloed plaats. Het filtraat heet de voorurine. Het nierbuisje bestaat uit de lus van Henle en het tweede gekronkelde buisje.

Een deel van het bloedplasma met bestanddelen die klein genoeg zijn om de wand van de glomerulus te passeren, vormen de voorurine. De glomerulus en het kapsel van Bowman vormen een zeef voor het bloedplasma met opgeloste stoffen. Het verschil in diameter van aan- en afvoerend slagadertje verhoogt de bloeddruk. Dat geeft extra voorurine. Stoffen als glucose en ionen gaan door actief transport via de weefselvloeist.....

This page(s) are not visible in the preview.
Please click on download.
Download Biologie Nectar 6VWO Examenstof
Click on download to get complete and readable text
• This is a free of charge document sharing network
Upload a document and get this one for free
• No registration necessary, gratis

Legal info - Data privacy - Contact - Terms-Authors - Terms-Customers -
Swap+your+documents