<
>
swopdoc logo
Download
a) trade for free
b) buy for 1.43 $
Document category

Summary
Biology

University, School

Driestar College Gouda

Grade, Teacher, Year

havo 5

Author / Copyright
Text by Alan V. ©
Format: PDF
Size: 0.06 Mb
Without copy protection
Rating [details]

Rating 3.8 of 5.0 (3)
Live Chat
Chat Room
Networking:
0/2|0[-3.0]|2/5







More documents
Samenvatting risicomanagemen­t voor BE-studenten. Hoofdstuk 1 Een risico is een mogelijke gebeurtenis met gevolgen voor een doelstelling. Risicomanagemen­t is het proces waarmee men de onzekerheid rond het behalen van doelstellingen probeert te managen. Doel is doelstellingen bereiken. Negatieve risico’s = bedreiging = risicomanagemen­tpr­oces Positieve risico’s = kans = strategische planningsproces Stap 1: bepalen doelstelling Stap 2: mogelijke gebeurtenissen identificeren Stap 3: kans en gevolgen risico ingeschat…
11.8 Gedrag: eenvoudige reacties Animal behaviour: reactie van een dier op de omgeving Zorgen voor bewegingen of antwoorden van het lichaam Reflex action: altijd hetzelfde gedrag, merendeels bescherming Innitate: niet aangeleerd gedrag maar genetisch bepaald. - Bijvoorbeeld: knie reflex (knee-jerk) Reflex-arc: de zenuwstelsel route van het centrale zenuwstelsel naar de spieren en klieren Monosynaptic: Verbinding tussen hoofd- en gevoel neuronen Interneurone: zenuwcellen tussen de hoofd- en gevoel neuronen, die geven…
Nectar, Biologie, Hoofdstuk 4 en 5 voor Havo 4 en 5

Hoofdstuk 4

§4.1 Gezonde voeding?

  • Voeding heeft 3 functies: brandstof, bouwstof, beschermende stof

  • Voedingsstoffen zijn:

  • suikers (koolhydraten), een organische stof:

  • enkelvoudige suikers (bijv. glucosen en fructose), ook wel monosachariden, deze zijn oplosbaar 0 0 0 0 0 0

  • tweevoudige suikers (bijv. maltose, sacharose(rietsuiker)), ook wel disachariden, zijn redelijk oplosbaar 00 00 00 00

  • meervoudige suikers (bijv. zetmeel), ook wel polysachariden, zijn totaal niet oplosbaar 000000000000000000

  • eiwitten (proteïnen), een organische stof, ook nodig voor de groei: zit in vlees en peulvruchten, je hebt verschillende: polypeptiden, oligopeptiden, di-en tripeptiden, dit hangt af van het aantal aminozuren die aan elkaar zit.

  • vetten (lipiden), een organische stof: onverzadigde (verlaagt kans op hart/vaatziekten) en verzadigde(verhoogt kans op hart/vaatziekten), mengt slecht met water en er is gal (vgl met dreft) nodig om vetklonten te emulgeren.

  • Mineralen, nodig voor de groei:

  • Fe (ijzer): voor de rode kleurstof (Hemoglobine/Hb) in je rode bloedcellen, Hb vervoert zuurstof die nodig is voor de verbranding van stoffen en levert energie. Tekort aan Hb is dus tekort aan energie

  • Na (natrium) nodig voor actief transport bij de membranen en zenuwwerking

  • I (Jodium) voor je schildklierhormoon, tekort aan goed bronwater? Struma=vergroting schildklier aan één kant

  • Vitaminen: onderdeel van enzymen(hulpstoffen die knippen/plakken), hebben een beschermende functie

  • Water

  • Organische stoffen (suiker, eiwitten, vetten) zijn meestal groot en hebben veel `C`tjes (koolstof), ze leveren energie

  • Gebrekziekten: bij een langdurig tekort aan een of meer voedingsstoffen, bijvoorbeeld bloedarmoede, scheurbuik

  • Welvaartsziekten: bij te vet eten en te weinig lichaamsbeweging, bijvoorbeeld hart- en vaatziekten, sommige vormen van kanker en vetzucht

  • Aderverkalking(arteriosclerose): verharding van de wand van slagaders. Aan de binnenkant van de slagader ontstaat een ophoping van vetachtige stoffen. Het zorgt dus voor een verkleining van de doorstroming opening van het bloedvat. Het hart moet harder pompen om het bloed toch te laten stromen, de bloeddruk gaat daarom omhoog.

  • Een te hoge bloeddruk: -kan ook ontstaan door stress of teveel zout eten

-door een langdurige te hoge bloeddruk kunnen organen beschadigen en bloedvaten stuk gaan waardoor er inwendige bloedingen komen.

  • Hartinfarct: als er aderverkalking in de wand van de kransslagaders voorkomt krijgt een gedeelte van hartspier geen bloed meer dus ook geen zuurstof en voedingsstoffen en dit deel sterft af.

  • Voedingsadvies:

  • Eet gevarieerd: dan krijg je alle voedingsstoffen binnen, geen gebreksziekten

  • Niet te veel verzadigd vet: dat verhoogt de kans op hart-en vaatziekten

  • Eet voldoende vezels: die versnellen de vertering

  • Neem dagelijks 200 gram groente: in groente zitten vooral eiwitten en mineralen

  • Neem dagelijks 200 gram fruit: in fruit zitten vooral (essentiële) vitamines

weinig

Olie, suiker, zout

Vlees, gevogelte, vis, melk, ei, bonen

Groente.....[read full text]

Download Nectar, Biologie, Hoofdstuk 4 en 5 voor Havo 4 en 5
Click on download to get complete and readable text
• This is a free of charge document sharing network
Upload a document and get this one for free
• No registration necessary, gratis
This page(s) are not visible in the preview.
Please click on download.
Download Nectar, Biologie, Hoofdstuk 4 en 5 voor Havo 4 en 5
Click on download to get complete and readable text
• This is a free of charge document sharing network
Upload a document and get this one for free
• No registration necessary, gratis
  • Verschil: Koolhydraten bestaan uit één bouwsteen (glucose) en eiwitten uit verschillende soorten aminozuren

  • Essentiele vet- en aminozuren: ze zijn belangrijk, je kunt ze niet zelf maken dus moet je ze in je voedsel hebben

  • Niet-essentiële vet- en aminozuren hoef je niet per se in je voedsel te hebben, je kunt ze zelf maken (van andere vet- en aminozuren) in je lever.

  • Dierlijk eiwit (vlees) is gunstig voor je essentiële aminozuren, maar varkensvlees bevat veel verzadigde vetten, rundvlees minder en kip nog minder. Vis is het gezondste.

  • Combinaties langdurige tekorten vitamines en gebrekziekten:

  • Tekort vitamine A - nachtblindheid

  • Tekort vitamine B - zenuwontstekingen en spierverlammingen

  • Tekort vitamine C - scheurbuik

  • Tekort vitamine D - zwakke botten


§4.4 Beperkt houdbaar


  • Bederf: Schimmels en/of bacteriën vermenigvuldigen zich in het voedsel waardoor het voedsel anders van samenstelling kan worden of anders gaat ruiken, proeven ed.

  • Hoe kun je bederf voorkomen? Zorg ervoor dat schimmels en bacteriën geen kans krijgen:

  1. Vacuüm (luchtdicht): geen zuurstof – geen verbranding – geen energie – geen leven

  2. Conserveringsmiddelen: stoffen met bepaald E-nummer die groei van bacterien en/of schimmels tegengaan. Voordelen:

  • Voedsel bederft minder snel

  • Kans op voedselvergiftiging vermindert

.....

Download Nectar, Biologie, Hoofdstuk 4 en 5 voor Havo 4 en 5
Click on download to get complete and readable text
• This is a free of charge document sharing network
Upload a document and get this one for free
• No registration necessary, gratis
This page(s) are not visible in the preview.
Please click on download.
Download Nectar, Biologie, Hoofdstuk 4 en 5 voor Havo 4 en 5
Click on download to get complete and readable text
• This is a free of charge document sharing network
Upload a document and get this one for free
• No registration necessary, gratis
  • De voedingsmiddelenindustrie maakt gebruik van micro-organismen bij de bereiding van voedsel. Micro-organismen zijn ook verantwoordelijk voor voedselbederf. Micro-organismen komen overal voor, in de lucht bijv. ze kunnen niet in een zure, zoete, zoute omgeving leven (zuurkool, gezouten vis)



§4.5 Wat ligt er nog meer op je bord?


  • ADI: Aanvaardbare Dagelijkse Inname: uitgedrukt in eenheden per kg lichaamsgewicht, volwassenen kunnen dus meer `hebben` dan kleineren.

  • EKO-keurmerk: het voedsel is verbouwd zonder gebruik van bestrijdingsmiddelen.

  • Als een stof giftig is, betekent dat de stof schadelijk voor je gezondheid is als je het teveel binnenkrijgt.

  • Fasine: een eiwit wat de rode bloedcellen samen laat klonteren (- bloedvaten verstoppen – te weinig zuurstof). Door voedsel te koken verandert fasine in een onschadelijke stof.

  • Zware metalen: bijv. koper, lood en kwik. Als de bodem hiermee verontreinigd is, kunnen de planten ze opnemen.

  • Plantaardig en dierlijk voedsel kunnen van nature stoffen bevatten die schadelijk zijn voor de gezondheid. Voedsel kan ook verontreinigd zijn met stoffen die er van nature niet in thuis horen.

  • Waarom bestrijdingsmiddelen? Kans op dood gaan d.....

Download Nectar, Biologie, Hoofdstuk 4 en 5 voor Havo 4 en 5
Click on download to get complete and readable text
• This is a free of charge document sharing network
Upload a document and get this one for free
• No registration necessary, gratis
This page(s) are not visible in the preview.
Please click on download.
Download Nectar, Biologie, Hoofdstuk 4 en 5 voor Havo 4 en 5
Click on download to get complete and readable text
• This is a free of charge document sharing network
Upload a document and get this one for free
• No registration necessary, gratis
  • Je hebt 3 gezondheidsfactoren: geestelijk, sociaal en lichamelijk

  • Vier factoren hebben invloed op je gezondheid:

    • Je eigenschappen

    • Je fysieke en maatschappelijke omgeving

    • Je gewoonten of leefstijl

    • Je leeftijd

    • Alleen op het derde puntje (je gewoonten of leefstijl) kun je invloed op uitoefenen, op fysieke en maatschappelijke omgeving kun je (soms) ook invloed op uitoefenen.

    §5.2 Toch nog gezond?

    • Er zijn nuttige bacteriën die het binnendringen van schadelijke bacteriën verhinderen

  • Stoffen in Betadine doden bacteriën

  • Bacteriën kunnen je besmetten op verschillende manieren bijv. via:

    • Besmet voedsel of water

    • Direct contact met een besmet persoon

    • Bijtende of stekende insecten

    • Besmette voorwerpen

    • De lucht

    • Verwondingen

    • Je huid beschermt tegen infecties, uitdroging en UV-straling. Ook bij het handhaven van je lichaamstemperatuur speelt je huid een rol.

    • Huidlagen e.....

  • Download Nectar, Biologie, Hoofdstuk 4 en 5 voor Havo 4 en 5
    Click on download to get complete and readable text
    • This is a free of charge document sharing network
    Upload a document and get this one for free
    • No registration necessary, gratis
    This page(s) are not visible in the preview.
    Please click on download.
    Download Nectar, Biologie, Hoofdstuk 4 en 5 voor Havo 4 en 5
    Click on download to get complete and readable text
    • This is a free of charge document sharing network
    Upload a document and get this one for free
    • No registration necessary, gratis
  • Huid, slijmvliezen en maagsap voorkomen het binnendringen van ziekteverwekkers

  • In slijm blijven stofdeeltjes kleven

  • Maagsap/maagzuur doodt de meeste bacterien en andere micro-organismen

  • Effect van zonlicht op de (cellen in) de kiemlaag:

    • Cellen van de kiemlaag maken onder invloed van zonlicht vitamine D

    • Pigmentvormende cellen in de kiemlaag vormen pigment en geven dit af

    • De delingsactiviteit van cellen in de kiemlaag neemt onder invloed van UVB-straling toe: de huid wordt dikker

    §5.3 Gezond blijven!

    • Je bloed bestaat (als je gezond bent) voor ±55% uit bloedplasma en voor ±45% uit bloedcellen.

    • Incubatietijd: de tijd tussen het moment waarop ziekteverwekkers je lichaam binnendringen en het moment dat je je ziek voelt.

    • Ziekten veroorzaakt door bacteriën, schimmels en virussen zijn besmettelijk.

    • Op het celmembraan van elke cel zitten `herkenningseiwitten`: de antigenen. Aan deze antigenen herkent je afweersysteem eigen en lichaamsvreemde cellen

    • Lichaamsvreemde cellen: ze hebben andere antigenen dan je eigen cellen omdat elk organisme zijn eigen c.....

  • Download Nectar, Biologie, Hoofdstuk 4 en 5 voor Havo 4 en 5
    Click on download to get complete and readable text
    • This is a free of charge document sharing network
    Upload a document and get this one for free
    • No registration necessary, gratis
    This page(s) are not visible in the preview.
    Please click on download.
    Download Nectar, Biologie, Hoofdstuk 4 en 5 voor Havo 4 en 5
    Click on download to get complete and readable text
    • This is a free of charge document sharing network
    Upload a document and get this one for free
    • No registration necessary, gratis
  • T-lymfocyt: deze lymfocyt bevordert het werk van de B-lymfocyt

    • De antistoffen klikken vast aan de antigenen van de ziekteverwekker en daarna eet de fagocyt de ziekteverwekkers op (zie bron 20)

    • Na het antistoffen maken, maakt de lymfocyt geheugencellen. Bij een tweede infectie met een zelfde ziekteverwekker gaan deze cellen meteen grote hoeveelheden antistoffen maken en wordt je niet meer ziek: je bent immuun voor deze ziekteverwekker.

    • Antistoffen blijven ook bewaard, meestal een korte tijd (behalve bij kinderziektes), ze worden afgebroken door de lever.

    • Kinderziektes: dit zijn de waterpokken, de bof en de rodehond. Als je deze ziektes hebt gehad ben je immuun, je hebt je hele leven antistoffen en geheugencellen voor deze ziektes.

    Bloedsoort

    Zorgt voor:

    Bloedplaatje

    Bloedstolling

    Rode bloedcel

    Zuurstofvervoer

    Witte bloedcel

    Afweer

    • kunstmatige immuniteit:

    1. Vaccin: (kunstmatig actief immuun) dit bevat verzwakte ziekteverwekkers

    • Voordeel: vaak lange tijd `houdbaar` omdat je geheugencellen gaat maken

    • Nadeel: het werkt niet meteen

    1. Serum: (kunstmatig passief immuun) dit bevat antistoffen:

    • Voordeel: werkt meteen

    • Nadeel: werkt heel kort, meestal een paar weken, je maakt geen geheugencellen


    §5.4 Afweersysteem in de war


    • Een paar ziektes die veroorzaakt worden door bacterien zijn: tuberculose, cholera, lepra, tyfus.....

    This page(s) are not visible in the preview.
    Please click on download.
    Download Nectar, Biologie, Hoofdstuk 4 en 5 voor Havo 4 en 5
    Click on download to get complete and readable text
    • This is a free of charge document sharing network
    Upload a document and get this one for free
    • No registration necessary, gratis

    Legal info - Data privacy - Contact - Terms-Authors - Terms-Customers -
    Swap+your+documents